Blog

Opmerkelijke ontwikkelingen in het bedrijfsleven en de wetenschap of persoonlijke ervaringen gerelateerd aan de motieven we vanuit ons geloof nastreven, daar wil ik in deze blog over schrijven. Voorlopig ongeveer eens per maand.



Goudzwaard over religie in de economie PDF Print E-mail

Afgelopen week werd op de VU het nieuwe boek gepresenteerd “Hope in troubled times” van Bob Goudzwaard en Mark van der Vennen. Prof. Goudzwaard gaf een lezing over het thema economie en spiritualiteit ter ere van de presentatie. Hij ging op de achterliggende samenhang bij de grote problemen waar de wereld momenteel mee wordt geconfronteerd. Zo gaf het Stern rapport bijvoorbeeld treffend weer dat de klimaatproblemen ook de armoede aanjagen. Volgens Goudzwaard zijn er verschillende manieren van het kijken naar dit soort problemen. De meest gebruikelijke perspectieven zijn de natuurwetenschappelijke manier (bijvoorbeeld wat gebeurt er als de gemiddelde temperatuur één graad stijgt) of het economisch perspectief.

 

Goudzwaard betoogde dat er nog twee andere perspectieven zijn die belangrijk zijn om te zien. Ten eerste het actoren perspectief: landen en personen maken samen met hun keuzes en interactie een belangrijke factor achter de problemen. Als voorbeeld haalde hij onder andere de net afgetreden voedselrapporteur van de VN aan, Jean Ziegler, die betoogd dat de huidige voedselcrisis is veroorzaakt door onder andere speculeren met voedsel en de massale vraag naar biobrandstof. Ten tweede noemde Goudzwaard het religieuze perspectief: een wereldbeeld kan soms een bepalend stempel drukken op de wereldpolitiek. Het makkelijkste voorbeeld zijn de denkbeelden van de neo conservatieven in de VS.

Wie Goudzwaards boeken kent weet dat hij al meer hoeft geschreven over het groeigeloof wat in de Westerse economische systemen is geïntegreerd. In de lezing wees hij echter vooral op het huidige geloof in de technologie en innovatie om de problemen op te lossen. Onder andere het al genoemde rapport van Stern, maar ook de recente boeken van Jeffrey Sachs zijn hier treffende voorbeelden van. In Goudzwaards’ ogen is dit een reductie van de werkelijkheid en gevaarlijk omdat het belangrijke delen van de mogelijke oplossingen buiten beeld kan brengen. In zijn boek pleit hij voor een transformatie van de doeleconomie naar de wegeconomie. Voor zover ik het uit de lezing kon halen (heb het boek nog niet gelezen), bedoeld hij daarmee dat we nu in economische opzicht vaak de middelen laten heiligen door het doel. De weg economie gaat meer uit van een bepaalde richting, maar ook van de kaders, de zijlijnen van de weg. Meer hierover vind je natuurlijk in het genoemde boek.

 

Om nog kort te reageren op Goudzwaards’ punt. Ik denk ook dat er soms een eenduidige focus is op technologische oplossingen. Dat is ook logisch aangezien dit vaak de win-win oplossingen zijn, waar niemand iets voor hoeft in te leveren. Gezien de grote van de huidige klimaatproblematiek is het waarschijnlijk dat we ook iets zullen moeten inleveren als we de problemen serieus willen aanpakken. Wat je echter vaak ziet is dat mensen die dit punt zien doorslaan naar de andere kant. Er komt een volledige focus te liggen op de foute kanten van het economisch systeem. Ik denk dat een goede balans nodig is: een combinatie van de slagkracht van bedrijven en technologische innovaties ook veel kan bedragen aan duurzaamheid en dat we ook harde consequenties moeten trekken over grenzen die duurzaamheid stelt aan groei en consumptie.

 
Transparantie en effectiviteit op de kapitaalmarkt PDF Print E-mail
zondag, 18 mei 2008 16:37

Bedrijven worden beïnvloed door drie markten: de markt voor kapitaal, arbeid en producten. Uiteindelijk worden hun acties bepaald door hoe ze door klanten, investeerders en werknemer worden afgerekend op hun acties. Vaak wordt met de vinger naar de kapitaal markt gewezen. Het zou bij bedrijven alleen maar draaien om het genereren van zoveel mogelijk winst voor de aandeelhouders. Topmensen motiveren beslissingen ook vaak vanuit de beurskeurs of een relatief lage winstmarge vergeleken bij concurrenten. Dat roept de vraag op of investeerders zulke verschrikkelijke mensen zijn, die ten koste van alles kun kapitaal willen vergroten?

Het bizarre aan deze vraag is natuurlijk dat wij allemaal tot die investeerders behoren. Ons spaargeld en onze pensioenen zijn bij elkaar een groot deel van het kapitaal wat rond gaat in de wereld. Een uitzending van Zembla vorig jaar liet zien dat we dat over het algemeen niet door hebben. Zembla liet zien dat spaargeld van goede doelen soms was belegd in bedrijven waar ze in hun dagelijks werk tegen ageerden. Ook werd aangetoond dat banken niet goed in staat bleken om te laten zien waar gelden waren geïnvesteerd. Er is dus een groot gebrek aan transparantie. Uit de wetenschap weten we inmiddels wel dat we ons over het algemeen focussen op de zaken die wel transparant zijn en dat zijn nou juist vaak de financiële criteria zoals prijs, rente en rendement. 

Natuurlijk hebben de recente ontwikkelingen rondom maatschappelijke verantwoordelijkheid en duurzaamheid ook hun impact gehad op de kapitaalmarkt. Alleen al in de VS is er meer dan 2000 miljard dollar belegd in zogenaamde sociale of duurzame fondsen (1). Er bestaan duurzaamheidindexen zoals de Dow Jones Sustainability Index. En aan de consumenten zijde ontstaan er inmiddels banken die zich onderscheiden op een verantwoordelijke investeringsstrategie, zoals ASN en Triodos. Toch valt hier ook nog voldoende op af te dingen. Het blijkt dat portfolio’s van duurzame fondsen maar minimaal verschillen van normale fondsen (1), criteria voor duurzaamheids indexen ook minimaal zijn en dat impact van dergelijke op het milieu zoals te verwachten maar minimaal verschilt van andere fondsen (2).

Er valt dus nog een enorme slag te maken op het gebied van transparantie van de kapitaalmarkt en de effectiviteit van duurzame investeringsfondsen. Dat pleit in mijn ogen voor een aantal zaken:
o Vergroten van de transparantie door het ontwikkelen van betere indicatoren voor duurzaamheid, die een aantoonbare betere presentatie hebben op het gebied van duurzaamheid dan andere fondsen
o Het bieden van alternatieven aan consumenten en investeerders in de vorm van beleggingsproducten, spaarrekeningen en dergelijke
o Aanpassingen aan het bedrijfsrecht en Corporate Governance codes zodat lange termijn belangen een grotere rol spelen op de kapitaalmarkt. Een interessante ontwikkeling in dit kader is de actie van DSM om aandeelhouders die langer blijven een bonus te geven op hun dividend.

Literatuur
(1) Fowler, S.J., Hope, C. (2007). A Critical Review of Sustainable Business Indices and their Impact, Journal of Business Ethics (2007) 76:243–252

(2) Koellner, T., Suh, S., Weber, O., Moser, C.,  Scholz, R.W., (2007).Do conventional and sustainability investment funds differ in their environmental impacts? – A comparison by means of Input-Output Life Cycle Assessment, application for the Journal of Industrial Ecology

 
Duurzaam solliciteren PDF Print E-mail

Toen ik bij TNT ging afstuderen was ik heel benieuwd wat die mooie folders over de maatschappelijke betrokkenheid in de praktijk echt inhielden. Je hoort vaak geluiden dat het slechts een cosmetische laag betreft die wordt aangebracht vanwege de eisen van de markt. Een externe organisatie sponsoren of meedoen aan een projectje is leuk, maar weet een organisatie duurzaamheid ook echt te vertalen naar haar primaire processen? Ik heb bij TNT gezien dat het zeker mogelijk is. Er is een bedrijfsbreed programma planet me uitgerold, wat in de hele organisatie zijn beslag krijgt. Aan de operationele kant is mijn bijvoorbeeld bezig met het testen van elektrische voertuigen. Daarnaast worden in alle voertuigen boordcomputers ingevoerd die de chauffeurs ondersteunen in een zuinige rijstijl. Daar blijft het niet bij, want ook aan de commerciële kant worden kansen benut, bijvoorbeeld door de introductie van de groene postzegel in de business 2 business markt.


Het is natuurlijk mooi om dit soort plannen vanuit het hoofdkantoor te bedenken, maar de volgende vraag zou kunnen zijn of de consequenties ook op het hoofdkantoor worden getrokken. Ook hier werd behoorlijk wat ingevoerd en veranderd in de periode dat ik er aan het afstuderen was. Zo werd bijvoorbeeld video conferencing ingevoerd om de auto- en vliegkilometers te beperken. Daarnaast werd er ook getest met een mobiliteitsregeling als alternatief voor lease-auto’s.


Het gaat hier niet om de promotie van TNT, maar om een ander punt. Bedrijven worden beïnvloed direct beïnvloed door drie markten: de klanten, de aandeelhouders en de werknemers. De arbeidsmarkt is momenteel gespannen en gezien de aankomende vergrijzing zal dat nog wel even zo blijven. Het is dus voor een bedrijf erg belangrijk om starters binnen te halen. Dat betekent dat jij door de keus waar je gaat solliciteren en door wat je voor motivatie geeft aan de recruiters invloed kunt uitoefenen op bedrijven. Juist door sollicitanten die kritische vragen stellen zullen bedrijven ook worden gedwongen om eerlijk te communiceren en daadwerkelijk werk te maken van duurzaamheid. Vraag dus vooral wat de visie is van een bedrijf op duurzaamheid, hoe ze dat vertalen naar hun eigen processen en of ze ook persoonlijke consequenties durven trekken. Wellicht dat je op die manier zelf meer invloed hebt dan in de rol van consument. Één voordeel is er sowieso al: waar duurzaam consumeren nog wel eens wat meer geld kost, is duurzaam solliciteren per definitie gratis.

 
« StartVorige12VolgendeEinde »

JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL